Απώλεια και Πένθος

Όταν χάνουμε κάποιον που αγαπάμε και νοιαζόμαστε πολύ, μας κυριεύει ο πόνος. Βιώνουμε όλα τα δύσκολα συναισθήματα και πολλές φορές πιστεύουμε ότι δεν θα μπορέσουμε ποτέ να το ξεπεράσουμε. Όλα αυτά τα συναισθήματα που βιώνονται σε μια σημαντική απώλεια είναι φυσιολογικές αντιδράσεις, και σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να αποφευχθούν ή να μην εκφραστούν. Ωστόσο, δεν υπάρχει σωστός ή λάθος τρόπος πένθους, αλλά υπάρχουν υγιείς τρόποι να προσαρμοστούμε και να αποδεχτούμε τη νέα κατάσταση. Η θλίψη είναι μια φυσιολογική αντίδραση στην απώλεια. Οι άνθρωποι υποφέρουν συναισθηματικά όταν αισθάνονται ότι τους παίρνουν κάποιον που αγαπούν. Συνήθως η θλίψη συνδέεται στενά με τον θάνατο ενός πολύ αγαπημένου προσώπου, και είναι αυτό το είδος της απώλειας που προκαλεί την πιο έντονη θλίψη. Ωστόσο, θλίψη αισθανόμαστε ακόμη και μετά από έναν χωρισμό, από την απώλεια της υγείας μας, της εργασίας μας, μιας φιλίας, ή ακόμα και την απώλεια της υγείας ενός αγαπητού μας προσώπου. Όσο πιο σημαντική είναι η απώλεια για εμάς, τόσο πιο μεγάλη και έντονη είναι η θλίψη μας. Ο βαθμός της θλίψης καθώς και η διάρκεια και ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι πενθούν ποικίλλει. Κάθε άνθρωπος βιώνει την απώλεια με διαφορετικό τρόπο. Ο τρόπος αυτός εξαρτάται από την προσωπικότητα του ατόμου, από τις εμπειρίες και τα βιώματά του, από τα πιστεύω του, και φυσικά από την φύση της απώλειας. Η περίοδος της θλίψης διαρκεί αρκετά, και το άτομο επανέρχεται σταδιακά. Δεν υπάρχει ‘φυσιολογικός χρόνος επαναφοράς’. Κάποιοι άνθρωποι αρχίζουν να αισθάνονται καλύτερα μετά από κάποιες εβδομάδες ή μήνες, ενώ κάποιοι μπορεί να υποφέρουν για χρόνια ολόκληρα. Προσπαθώντας να αγνοήσουμε τον πόνο, να μείνουμε και να δείχνουμε δυνατοί και να μην εκφράσουμε τα συναισθήματά μας, δεν καταφέρνουμε να ξεπεράσουμε την απώλεια. Θα πρέπει λοιπόν, να περάσουμε ομαλά όλα τα στάδια της θλίψης, τα οποία, σύμφωνα με την ψυχίατρο Elisabeth Kübler-Ross (1969), είναι πέντε. Αρχικά είναι το στάδιο της ‘άρνησης’. Σε αυτό το στάδιο, οι άνθρωποι αρνούνται ότι αυτό το άσχημο γεγονός συνέβη στους ίδιους. Το δεύτερο στάδιο είναι αυτό του ‘θυμού’. Σε αυτό το στάδιο, οι άνθρωποι βιώνουν έναν έντονο θυμό, και προσπαθούν να βρουν κάτι ή κάποιον που να ευθύνεται για αυτό που τους συνέβη. Ωστόσο, πολλές φορές τείνουν να κατηγορούν τον εαυτό τους και αισθάνονται ενοχές, ακόμα κι αν δεν ήταν οι ίδιοι υπαίτιοι της απώλειας. Το τρίτο στάδιο είναι το στάδιο της διαπραγμάτευσης. Σε αυτό το στάδιο το άτομο αρχίζει να συνειδητοποιεί το άσχημο αυτό γεγονός, καθώς και τη μη αναστρεψιμότητά του. Η συνειδητοποίηση του θανάτου οδηγεί το άτομο στο τέταρτο στάδιο, αυτό της κατάθλιψης. Ο πενθών έχοντας εκφράσει συναισθηματικά τον πόνο του και έχοντας συνειδητοποιήσει το γεγονός αυτό καθαυτό, περνάει στο στάδιο της κατάθλιψης, όπου νιώθει ανίκανος να κάνει το οτιδήποτε. Το αίσθημα του αβοήθητου είναι έντονο. Οι μορφές της κατάθλιψης είναι πολλές. Ωστόσο, η πιο συνηθισμένη είναι αυτή της κοινωνικής απόσυρσης. Τέλος, το πέμπτο στάδιο είναι αυτό της αποδοχής του θανάτου του αγαπημένου προσώπου. Φυσικά αποδοχή δεν σημαίνει ότι το άτομο σταματά να πενθεί ή ότι ξεχνάει το γεγονός του θανάτου.